Blog

Samen stil durven zijn

img_20161111_141526Ik was vorige week vrijdag (11-11-16) op het landelijk NVA congres in Utrecht. Ik was al fan van de schrijfstijl van Myrthe van der Meer, maar het interview met haar vond ik het hoogtepunt van de dag. Wat een humor, intelligentie en eerlijkheid. Ook Annelies Spek verraste me die dag. De mindfulness oefening die ze aanging met de ruim 1400 aanwezige mensen, zittend in het Beatrixtheater, vond ik een inspirerende ervaring. En ik werd warm van de boodschap in haar lezing, aan het einde van de dag.

Allereerst om het woord “samen”. Wat op zo goed als elke sheet (soms wel twee keer) stond. Samen leren en overzicht creëren met als doel het zelf te kunnen in de thuissituatie. Samen ontrafelen hoe het zit. Ze sprak over het belang om af te stemmen op de persoon met autisme en niet voor de persoon met autisme te gaan denken. Vragen of je goed zit. Dan pas samen de volgende stap zetten in de behandeling.

Mijn gedachten dwaalden af naar 5 jaar geleden. Toen ik als kersverse coördinator van het Autisme Kennisnetwerk Overijssel in gesprek ging met de provincie Overijssel. Om de mogelijkheden te bespreken over (1) de inzet van Eigen Kracht conferenties (EK-c’s) en (2) om het Eigen Kracht gedachtegoed een plek te geven in de bestaande autisme consultteams. Het project Autisme & Eigen Kracht was geboren (AEK).

Naast dat ik geloof in het proces om samen, met alle betrokkenen, te besluiten wat er nodig is om een situatie te verbeteren, zag ik dit project als uitgelezen kans om de inclusie van mensen met autisme en hun naasten binnen het netwerk te realiseren. Hierin zijn we in Overijssel met vlag en wimpel geslaagd. In de periode 2012 tot en met 2014 werkten we in Overijssel op projectbasis samen met een groot aantal ervaringsdeskundigen. We betaalden hen veelal uit met VVV bonnen. We hebben dit geëvalueerd en sinds 2015 neemt een aantal ervaringsdeskundigen structureel deel aan alle netwerkactiviteiten. Ook in het kernteam. Op de jaarlijkse begroting van het netwerk is een vast bedrag gereserveerd voor de vergoeding van de inzet van deze ervaringsdeskundigen. Uitbetaling vindt niet meer plaats in VVV bonnen. Maar via de gewone weg: declaraties en facturen. Conform een vergoedingenbeleid en vast uurtarief. “Samen met” op alle fronten.

img_20161111_142300Ook werd ik geraakt toen Annelies Spek sprak over het “samen zoeken naar wat het leven zin geeft i.p.v. het depressieprotocol volgen”. Zingeving. Zo’n belangrijk thema. Naast de persoon met autisme staan. Met een open en nieuwsgierige houding. “Professioneel nabij” of “intermenselijk normaal” zoals Jasper Wagteveld het noemt.

Ik schreef al eerder een blog over het grensvlak van intimiteit en professionaliteit waar ik in belandde toen ik me op een mooi moment in het privéleven van een collega met autisme begaf. Maar ik ben ook getuige van de dalen in het leven van mensen met autisme. In mijn directe omgeving ben ik sinds een aantal jaren betrokken bij een volwassen man in wiens leven grote veranderingen plaats vinden. Ik zie de worsteling van de mensen in zijn directe omgeving. Soms ten einde raad. Een uitweg zoekend naar professionele hulp en behandeling.

Ik ben geen hulpverlener. Ik ben geen familie. Ik heb geen voorgeschiedenis. Ik luister alleen maar. Ik huil. Ik lach (vaak). Ik schrik. Ik vertaal. Ik ontrafel. Ik verbaas me. Ik vraag door. Ik orden mijn gedachten op papier en deel deze “brieven” met hem. Soms spreken we elkaar weken niet. Soms bellen we veel en intensief. Overdag, s avonds, of in het weekend. Ik doe dit omdat ik erin geloof dat ieder mens af en toe een beetje hulp en een luisterend oor nodig heeft. Om vervolgens weer zelf door te kunnen. Ik heb gemerkt dat ik het niet altijd gemakkelijk vind om naast deze persoon te staan. Sterker nog, het is voor mij enorm confronterend.

1) Ik ben me namelijk bewust geworden van mijn eigen oordelen. Mijn neiging om keuzes te veroordelen. Om te gaan adviseren. Te gaan helpen. Vanuit mijn eigen referentiekader. Mijn georganiseerde leven. Meestal besef ik het me net op tijd. Of iets te laat. Maar maak ik het alsnog bespreekbaar.

2) Daarnaast heb ik het belang van begrenzing ervaren. Het luisteren naar zijn (levens)pieken en dalen is geen van 9 tot 17 uur bezigheid. Het is ook geen carte blanche voor hem om mij op alle momenten van de dag te bellen. Wat hij, ondanks zijn schroom om mij (en anderen) een hulpvraag te stellen, op sommige dagen wel zou willen doen. Begrenzing is belangrijk in ons contact. Duidelijkheid voor hem over welke dagen hij wel of niet kan bellen. Voor mij, voor het behouden van de nodige afstand om te kunnen blijven kijken naar de situatie. En niet te gaan redden. Maar nog belangrijker voor mijn zelfbehoud en -geluk, en dat van mijn gezin.

3) Ook heb ik ervaren hoe lastig het soms is om de regie daadwerkelijk bij de ander te laten. Om de afhankelijkheid, die ik op sommige momenten voel, niet te voeden en om te zetten in reddingsacties. Om in mijn rol als luisteraar te blijven. Om iemand eigen keuzes te laten maken. En me daarvoor niet verantwoordelijk te voelen.

listen_and_silent_spelled_with_same_lettersDoor mijn betrokkenheid in het leven van mensen met autisme heb ik leuke, leerzame en diepgaande gesprekken, die ertoe doen. Ik ga op zelfonderzoek uit. Ik laat me raken. Ik heb plezier in mijn werk als coördinator. Het geeft zin aan mijn leven. En ik geef toe dat het op sommige momenten verdomd moeilijk is om naast iemand te staan en samen te zoeken naar zingeving. Om elkaars angst en pijn te ontmoeten. Hierbij (letterlijk) stil te durven zijn samen. Of je nu behandelaar, partner, familie, vriend of vriendin bent. Of (vrijwillige) luisteraar, zoals ik nu ben.

In alle lezingen op het NVA congres, ook die van Annelies Spek, ging het vooral over die ander met autisme. Maar ik hoor (en lees) graag wat het contact met u doet. Door ook uw gevoelens te erkennen, benoemen en delen maken we samen het verschil. Elke dag weer.

Categorieën:Blog, Co-creatie, leren

Getagd als:,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.