Blog

De tolk van Java

“Nu ben ik een vermoeide brug die zich over een verleden buigt zonder zijn eigen spiegelbeeld in het water te zien. Ik vecht niet langer, ik hou ermee op.” Deze eindzinnen in de “de tolk van Java” van schrijver Alfred Birney zinderden nog lang na in mijn hoofd…. Ik vond het een prachtig en informatief boek.

Totdat ik dit boek las wist ik zo goed als niks over Nederlands-Indië. Ik had Paul de Blot een keer horen spreken tijdens de Ernst Hijmanslezing in Driebergen op 16 januari 2017. Hij was toen 92 jaar. Ik citeer: “Lijden is zinvol. Niet iedereen hoeft een oorlog mee te maken om te weten wat geluk is. Maar de beste leerschool is te leren omgaan met je angst. Gebruik de zwarte bladzijde in je leven die je angstig maakt. En vraag je aan het einde van elke dag af: wat heb ik geleerd vandaag?”.

Ik las toen het boek “compartimenten van vernietiging” en was onder de indruk van deze man. Paul de Blot is geboren in Indonesië. Emeritus hoogleraar Business Spiritualiteit aan de Nyenrode Business Universiteit. Hij heeft vijf jaar in een Japans concentratiekamp gezeten, waarvan een jaar geblindeerd in de dodencel. Hij trad na de tweede wereldoorlog toe tot het Jezuïetenorde.

De tolk van Java laat een geheel ander perspectief zien, die van de ESD-er (employé speciale diensten). Ingedeeld bij de Veiligheidsdienst Mariniersbrigade, betrokken bij politieke acties. Zij waren officieel geen militair, maar ze werden er geregeld op uit gestuurd om mensen op te pakken.

Het boek schetst twee verhaallijnen. Enerzijds de zelf geschreven memoires van de vader (tolk en ESD-er) van de schrijver van het boek. Anderzijds een terugblik op het leven van de schrijver zelf als kind in een internaat en diens reflectie op de activiteiten van zijn vader. In het begin van het boek rauw beschreven. Later lees ik meer mildheid. Mogelijk speelt zijn tweelingbroer hierin een rol: met hem heeft de schrijver een interessante mailwisseling over hun vader.

In de tolk van Java haalt Birney een documentaire aan over een Hollandse ex soldaat die uit wroeging een of ander dorp in Indonesië bezocht en daar alle bewoners  liet optrommelen rond het podium waarop hij snikkend en snotterend zijn excuses aanbood voor wat hij had gedaan. De Indonesische dorpsbewoners hoorden hem zwijgend aan, stelden geen vragen, en als je goed keek -aldus Birney- kon je in hun ogen lezen “Wat staat die Belanda daar toch te kletsen? Wij hebben de oorlog toch gewonnen? Die man is in de war, hij denkt dat hij hier nog altijd de baas is, dat het kolonialisme nooit verdwenen is. Kaisan, zielig voor die man ja”.

Birney schrijft hier vervolgens over “Wat een gênante vertoning, ik kan er nu nog niet om lachen. Als er dan toch iets is wat ik mijn vader en zijn voor rechtvaardiging knokkende generatiegenoten moet nageven is dat hij zich nooit, maar dan ook nooit zou hebben geëxcuseerd voor de strijd die zij in naam van Oranje hebben gevoerd. ‘In naam van Oranje’ wordt niet goed begrepen in Holland, zoals dat wordt beschouwd door mensen uit Nederlands Indië en Indonesië, met hun vorsten, sultans, prinsessen en wat al niet meer.”

Ik zelf geloof in het belang van het erkennen van wat er fout is gegaan. In het verleden, maar ook in het hier-en-nu tussen mensen. Ongeacht “in wiens naam”. Om herstel mogelijk te maken. Om het venijn en de verbale gevechten te laten verdwijnen. Om in harmonie met elkaar te leven. De Correspondent publiceerde vandaag een voorpublicatie uit Naomi’s Klein nieuwe boek ‘Nee is niet genoeg’ wat begin september 2017 in Nederland te bestellen is. Het verhaal heet “een jaar na Standing Rock is het verzet tegen Donald Trump springlevend“. Hierin wordt een vergiffenisceremonie beschreven.

Ik zou Jelmer Mommers, Naomi Klein, Paul de Blot en Alfred Birney dan ook graag met elkaar in gesprek zien hierover ;-).

En ja, dit boek hoort zeker in mijn top 9!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.